Το έργο SOCLIMPACT

Η θέρμανση του κλιματικού συστήματος αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός και η συνεχιζόμενη εκπομπή αεριών του θερμοκηπίου θα προκαλέσει μελλοντικά περαιτέρω μεταβολές. Τα νησιά είναι ιδιαιτέρως ευάλωτα στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, αλλά λόγω της μικρής χωρικής ανάλυσης των διαθέσιμων προβλέψεων, καθίσταται δύσκολη η εξαγωγή έγκυρων συμπερασμάτων για αυτά. Επιπλέον, οι επιστημονικά βασισμένες πληροφορίες σχετικά με τις οικονομικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη ναυτιλία και στο θαλάσσιο τομέα είναι ελάχιστες και στα τρέχοντα οικονομικά μοντέλα απουσιάζει μία στέρεη εκτίμηση εκτός αγοράς. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής χρειάζονται έγκυρες πληροφορίες σχετικά με πιθανές αλυσίδες επιπτώσεων που αφορούν σε κόστη και ωφέλη πιθανών στρατηγικών, έτσι ώστε να εφαρμόσουν αποτελεσματικά μέτρα. Το SOCLIMPACT στοχεύει στη μοντελοποίηση σε τοπική κλίμακα των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στα νησιά της Ευρώπης για το χρονικό διάστημα 2030-2100, στα πλάισια των τομέων της Μπλε Οικονομίας της Ε.Ε., και να εκτιμήσει τους αντίστοιχους τρόπους προσαρμογής και απαλλαγής των ενεργειακών συστημάτων από τον άνθρακα, συμπληρώνοντας τις τρέχουσες διαθέσιμες προβλέψεις για την Ευρώπη και τροφοδοτώντας οικονομικά μοντέλα:

  • Αναπτύσσοντας ακριβή γνώση και κατανόηση σχετικά με τον τρόπο που η κλιματική αλλαγή θα επηρεάσει τα νησιά της Ε.Ε. που βρίσκονται σε διαφορετικές περιοχές.
  • Συνεισφέροντας στη βελτίωση της οικονομικής εκτίμησης των κλιματικών επιπτώσεων υιοθετώντας μεθόδους δηλωμένης προτίμησης.
  • Αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα της οικονομικής μοντελοποίησης των κλιματικών επιπτώσεων μέσω της εγκατάστασης και ολοκλήρωσης μεθοδολογικών πλαισίων (GINFORS, GEM-E3 και δείκτες εκτός αγοράς).
  • Διευκολύνοντας τη χάραξη κλιματικής πολιτικής για τη Μπλε Ανάπτυξη, ταξινομώντας και χαρτογραφώντας τις καταλληλότερες στρατηγικές προσαρμογής και αντιμετώπισης.
  • Παρέχοντας ακριβείς πληροφορίες σε υπευθύνους χάραξης πολιτικής, επαγγελματίες και άλλους σχετικούς φορείς.

Το SOCLIMPACT απευθύνεται αποκλειστικά σε αυτό το Πρόγραμμα Εργασίας προάγοντας την οικονομική εκτίμηση των κλιματικών επιπτώσεων, επιτρέποντας στα κλιματικά και οικονομικά μοντέλα προβλέψεις σύνθετων επιπτώσεων σε τοπική κλίμακα και διευκολύνοντας την ικανότητα αντοχής των ευάλωτων περιοχών.

Σύμφωνα με την πέμπτη Έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), η θέρμανση του κλιματικού συστήματος είναι αδιαμφισβήτητη και οι συνεχιζόμενες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου θα προκαλέσουν περαιτέρω θέρμανση και αλλαγές σε όλα τα συστατικά στοιχεία του κλιματικού συστήματος, αυξάνοντας την πιθανότητα σοβαρών και μη αναστρέψιμων περιβαλλοντικών επιπτώσεων, οι οποίες είναι ικανές να προκαλέσουν εκτενείς κοινωνικό-οικονομικές ζημιές. Νέες πολιτικές είναι απαραίτητες. Στον τομέα της αντιμετώπισης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, οι πολιτικές θα πλαισιώνοντα από την εφαρμογή της συμφωνίας των Παρισίων, η οποία ανανέωσε το ενδιαφέρον για σενάρια πολύ χαμηλών εκπομπών. Στον τομέα της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής χρειάζονται ακριβείς πληροφορίες σχετικά με πιθανές επιπτώσεις καθώς και με κόστη και ωφέλη πιθανών στρατηγικών που αντιστοιχούν σε τρόπους απαλλαγής των ενεργειακών συστημάτων από τον άνθρακα, ππροκειμένου να προωθήσουν αποτελεσματικά μέτρα και επενδύσεις.

Η Ανακοίνωση “Μία στρατηγική της Ε.Ε. για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή” τονίζει ότι τα νησιά της Ε.Ε. – συμπεριλαμβανομένων των απομακρυσμένων περιοχών – είναι ιδιαιτέρως ευάλωτα στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Η μικρή χωρική ανάλυση των κλιματικών μοντέλων δεν επιτρέπει έγκυρες δηλώσεις για τα περισσότερα από αυτά τα νησιά. Το ένα δέκατο του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε νησιά και δεν υπάρχουν συγκεκριμένα ευρήματα σχετικά με στρατηγικές διαχείρησης κινδύνου αυτών των ευάλωτων περιοχών, παρ’όλο που το κλίμα των νησιών επηρεάζεται από συγκεκριμένα δυναμικά συστήματα, όπως η ωκεάνια κυκλοφορία. Επιπλέον, ενώ η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της Ευρώπης είναι στενά συνδεδεμένα με τις θάλασσες και τους ωκεανούς, οι επιστημονικά βασισμένες πληροφορίες και γνώσεις σχετικά με τις οικονομικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής σε συγεκριμένους παράκτιους και θαλάσσιους τομείς είναι ελάχιστες, και τρέχοντα οικονομικά μοντέλα δεν λαμβάνουν υπ’όψιν τους χαρακτηριστικά εκτός αγοράς και παρέχουν μόνο μία μερική άποψη.

Κατ’ επέκτασιν, το έργο SOCLIMPACT στοχεύει στη μοντελοποίηση σε τοπική κλίμακα των επιτπώσεων της κλιματικής αλλαγής στα νησιά και νησιωτικά συμπλέγματα της Ευρώπης για το διάστημα 2030-2100 στα πλαίσια της Μπλε Οικονομίας της Ε.Ε. και εκτιμά την αντίστοιχη απαλλαγή των ενεργειακών συστημάτων από τον άνθρακα, συμπληρώνοντας με αυτόν τον τρόπο τις τρέχουσες διαθέσιμες προβλέψεις για την Ευρώπη και τροφοδοτώντας τρέχοντα οικονομικά μοντέλα με εκτιμήσεις εκτός αγοράς.

Πιο συγκεκριμένα, ο κύριος στόχος υποδιαιρείται σε πέντε μικρότερους:

Στόχος 1. Ανάπτυξη ακριβούς γνώσης και κατανόησης σχετικά με τον τρόπο που η κλιματική αλλαγή θα επηρεάσει τα νησιά της Ε.Ε. που βρίσκονται σε διαφορετικές περιοχές, λαμβάνοντας υπ’όψιν την τρωτότητά τους και βελτιώνοντας με αυτόν τον τρόπο τα υπάρχοντα μοντέλα για τις επιπτώσεις του κλίματος στην Ευρώπη:

o Προτείνονται συζευγμένα ατμοσφαιρικά-ωκεάνια RCM κλιματικά μοντέλα από το CMIP5GCM (Cordex), σύμφωνα με σενάρια χαμηλών εκπομπών άνθρακα (RCP2.6 – σενάριο αποτελεσματικής προσαρμογής), με σενάριο αργής δράσης (RCP4.6) και με σενάριο χωρίς μέτρα (RCP8.5), βελτιώνοντας με αυτόν τον τρόπο την κατανόηση του νησιωτικού κλίματος  και τη σχέση του με την ωκεάνια κυκλοφορία.

o Προτείνονται προβολές υψηλής ανάλυσης των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, που περιλαμβάνουν από ανύψωση της επιφάνειας της θαλασσας μέχρι αλλαγές στη θερμοκρασία και αλατότητα των ωκεανών, επιτρέποντας μία εκτίμηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στη Μπλε Οικονομία.

Στόχος 2. Συνεισφορά στη βελτίωση της οικονομικής εκτίμησης των κλιματικών επιπτώσεων και των σχετικών πολιτικών για τους τομείς της Μπλε Οικονομίας της Ε.Ε., υιοθετώντας μεθόδους δηλωμενης προτίμησης (Discrete Choice Experiments – DCE), προκειμένου να ποσοτικοποιηθούν και να αναλυθούν, αφενός, τα κόστη εκτός αγοράς των διαφορετικών σεναρίων κλιματικής αλλαγής, και αφετέρου τα ωφέλη εκτός αγοράς των κλιματικών δράσεων (αντιμετώπιση και προσαρμογή).

Στόχος 3. Αύξηση της αποτελεσματικότητας της οικονομικής μοντελοποίησης των κλιματικών επιτπώσεων, μέσω της εφαρμογής ενός ολοκληρωμένου μεθοδολογικού πλαισίου (GINFORS, GEM-E3 και δείκτες εκτός αγοράς), στην ανάλυση των οικονομικοκοινωνικών επιπτώσεων σε 11 νησιά μελέτης, υπό διαφορετικά κλιματικά σενάρια για το δίαστημα 2030-2100, με προοπτική για όλους τους τομείς (τομείς της Μπλε Οικονομίας της Ε.Ε.), πηγαίνοντας ένα βήμα μπροστά τα αποτελέσματα του έργου PESETA.

Στόχος 4. Διευκόλυνση της χάραξης κλιατικής πολιτικής για τη Μπλε Ανάπτυξη, ταξινομώντας και χαρτογραφώντας τις καταλληλότερες στρατηγικές αντιμετώπισης, προσαρμογής και διαχείρησης κινδύνου, και χτίζοντας ένα κοινό πλάισιο για τη διακυβέρνηση των τομέων της Μπλε Οικονομίας με ένα μόνιμο τοπικό σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών (regional information exchange system –  REIS) για την Ευρώπη και τα νησιά της Ε.Ε..

Στόχος 5. Εκχώρηση, μέσω καινοτόμων εργαλείων υποστήριξης χάραξης πολιτικής, έγκυρων πληροφοριών τοπικής κλίμακας σε υπευθύνους χάραξης πολιτικής, επαγγελματίες και άλλους σχετικούς φορείς σχετικά με τις περιβαλλοντικές και οικονομικοκοινωνικές επιπτώσεις της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής στην Μπλε Οικονομία της Ε.Ε. Επίσης, διαμόρφωση επιστημονικά βασισμένων συστάσεων προκειμένου να υπάρξει για τα νησιά της Ε.Ε. κίνητρο για μετάβαση σε μακροπρόθεσμες χαμηλές εκπομπές άνθρακα, ενισχύοντας με αυτόν τον τρόπο τη σχέση επιστήμης και χάραξης πολιτικών, αυξάνοντας την ευαισθητοποίηση του κοινού και συνεισφέροντας στην ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής παράκτιας και θαλάσσιας βιομηχανίας.

Αναπτύσσοντας ένα πρόγραμμα εργασίας το οποίο ανταποκρίνεται στους παραπάνω στόχους, το SOCLIMPACT έχει ως απώτερο σκοπό να παράσχει στους υπευθύνους χάραξης πολιτικής της Ένωσης Μικρών Νησιωτικών Κρατών, αλλά και άλλων νησιών της Ε.Ε., μία καλή γνώση των πιθανών κλιματικών επιπτώσεων καθώς και ένα κατανοητό και εμπεριστατωμένο πλαίσιο για έρευνα και χάραξη πολιτικής. Χρησιμοποιώντας τα νησιά της Ε.Ε. σαν ζωντανά εργαστήρια με δυνατότητα επαναληψιμότητας, το SOCLIMPACT θα παράσχει μεθοδολογίες για καλύτερη ποσοτοκοποίηση και εκτίμηση για τα κόστη, τα ωφέλη και τους κινδύνους της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής και σε άλλες παράκτιες περιοχές της Ε.Ε.

H2020 PROJECT

Η πρόταση σχετίζεται με το θέμα “Τρόποι απαλλαγής των ενεργειακών συστημάτων από τον άνθρακα και προσαρμογή της Ευρωπαϊκής οικονομίας για το χρονικό πλαίσιο 2030-2050 και μετά” στα πλαίσια της πρόσκλησης “Πρασινίζοντας την οικονομία” και εστιάζει πιο συγκεκριμένα στο πεδίο “Οι κίνδυνοι και τα κόστη της κλιματικής αλλαγής για την Ευρώπη”, με σκοπό “την περαιτέρω ανάπτυξη εργαλείων μοντελοποίησης και τον σχεδιασμό πιο λεπτομερών και καλύτερης κλίμακας μελλοντικών προβολών σχετικά με τις πιθανές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, συνεισφέροντας στην εξέλιξη μεθοδολογιών φυσικών επιστημών, εκτίμησης κινδύνου και οικονομικών που εφαρμόζονται στην ανάλυση των πιθανών επιπτώσεων καθώς και στην οικονομική εκτίμηση του κλίματος στην Ε.Ε.”. Μοντελοποιώντας νέες κλιματικές προβολές, καλύτερης κλίμακας, με διαφορετική γεωγραφική κάλυψη από την ήδη υπάρχουσα, και ενσωματώνοντας διαφορετικά οικονομικά μοντέλα με εκτιμήσεις εκτός αγοράς για μοντελοποίηση σύνθετων επιπτώσεων στα πλαίσια της Μπλε Οικονομίας της Ε.Ε., το έργο στοχεύει στην  παροχή νέων πληροφοριών στους ερευνητές που ασχολούνται με το κλίμα, στους οικονομολόγους και στους υπευθύνους χάραξης πολιτικής σχετικά με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στο χρονικό πλαίσιο 2030-2100, συμπεριλαμβάντας νησιά και απομακρυσμένες περιοχές της Ε.Ε. Στην πραγματικότητα το έργο θα κατηγοριοποιήσει επίσης και θα χαρτογραφήσει προσαρμοσμένες στρατηγικές προσαρμογής και απαλλαγής των ενεργειακών συστημάτων από τον άνθρακα, στα πλαίσια διαφορετικών σεναριών προσαρμογής για το κάθε νησί, οι οποίες θα μεταφερθούν στους υπευθύνους χάραξης πολιτικής μέσω σεμιναρίων και άλλων δράσεων επικοινωνίας που θα λάβουν χώρα σε κάθε νησί.

Συγκεκριμένα, η πρόσκληση SC5-06- 2016-2017 αποτελούνταν από τρεις μικρότερες προσκλήσεις. Το 2016, το πρώτο θέμα απευθυνόταν σε τεχνολογικές μεταβάσεις, ενώ το δεύτερο θέμα ήταν σχετικό με “Εκτίμηση της παγκόσμιας προσπάθειας προσαρμογής με την προοπτική ενός μακροπρόθεσμου κλιματικού στόχου (2016)”, επιμένοντας στην ανάλυση των συνεπειών του COP21 και της συμφωνίας των Παρισίων.